6 marca 2022

Strefa Rodzica

JAK MÓWI DZIECKO ?

Trzeci rok życia dziecka

Prawidłowo rozwijające się dziecko:

-zaczyna budować zdania, na początku proste, dwa-, trzywyrazowe, a następnie dłuższe, złożone z czterech, pięciu słów;

-pod koniec trzeciego roku życia potrafi zbudować poprawne zdania pojedyncze rozwinięte i złożone;

-zadaje pytania i przeczy;

-odmienia wyrazy, na początku rzeczowniki przez przypadki – zaczyna od mianownika, biernika i dopełnienia, a następnie używa narzędnika, miejscownika i celownika;

-dość często błędnie odmienia wyrazy (popełnia błędy fleksyjne);

-przestaje mówić o sobie w trzeciej osobie na rzecz pierwszej osoby, ale zaimek osobowy ja pojawia się dopiero w czwartym roku życia;

-używa zaimka moje;

-używa wielu rzeczowników, czasowników, a także innych części mowy, choć w mniejszym stopniu, na przykład przymiotników;

-nie używa jeszcze rzeczowników oznaczających pojęcia abstrakcyjnego, takich jak miłość, radość;

-posługuje się około 1000 słów;

-w swoim zasobie głosek posiada samogłoski [a],[o],[u],[i],[e],[y], spółgłoski [m],[p],[b],[f],[w],[t],[d],[n],[k],[g],[h],[l],[ś],[ź],[ć],[dź],[ń] oraz samogłoski półotwarte [j],[ł];

-może upraszczać i skracać wyrazy, a głoski trudniejsze zastępować łatwiejszymi, na przykład[k],[g] może zastępować głoskami [t],[d]; głoski [s],[z],[c],[dz] oraz [sz],[ż],[cz],[dż] głoskami [ś],[ź],[ć],[dź]; a głoskę[r] głoskami [l] lub [j].

Czwarty rok życia dziecka

Prawidłowo rozwijające się dziecko:

-posługuje się coraz dłuższymi zdaniami, zbudowanymi z podmiotu i orzeczenia oraz przydawek, okoliczników i dopełnień;

-dysponuje pełnym zakresem zdań złożonych;

-coraz lepiej się orientuje w różnicach między przeszłością, teraźniejszością oraz przyszłością;

– zaczyna rozumieć relacje czasowe, na przykład przed obiadem, po kolacji, po kąpieli, ale rzadko się nimi posługuje;

-do określenia czasu najczęściej używa przysłówków, takich jak wczoraj, jutro, już;

-zdaje bardzo dużo pytań, zwłaszcza tych rozpoczynających się od słowa dlaczego;

-używa coraz więcej rzeczowników, czasowników, jak również innych części mowy – przymiotników, przysłówków, zaimków;

-posługuje się pojęciami abstrakcyjnymi oraz czasownikami nazywającymi czynności woli, takimi jak daj, chcę, wolno, trzeba, zabronić, za pomocą których może wpływać na zachowanie osób ze swojego otoczenia;

-wymawia głoski [s],[z],[c],[dz];

-w swoim słowniku czynnym posiada około 1500 wyrazów.

Piąty rok życia dziecka

Prawidłowo rozwijające się dziecko:

-kształtuje umiejętności narracji – relacjonuje, co się wydarzyło w przedszkolu, na placu zabaw, w sklepie czy u babci;

– opowiada co się działo w niedalekiej przeszłości, a także co nastąpi w bliskiej przyszłości;

-opowiada, co widzi na obrazku;

-tworzy najwięcej neologizmów słowotwórczych, czyli nowych, oryginalnych słów, zbudowanych na wzór innych, na przykład czesak czyli grzebień; gotowacz, czyli kucharz; pilnowaczka, czyli opiekunka; dowodzą one jego kreatywności i aktywności językowej;

-pyta dorosłych: Jak się to mówi?;

-opisuje cechy przedmiotów, ich przeznaczenie i funkcje;

-wyjaśnia znaczenie słów, rozumie i samodzielnie buduje proste definicje oraz zagadki;

-stosuje nazwy ogólne nazywające kategorie nadrzędne typu jedzenie, picie, zabawki, ubranie, meble;

-rozumie oraz nazywa stosunki przestrzenne i czasowe;

-realizuje samogłoski nosowe [ą],[ę];

-wymawia głoski[sz],[ż],[cz],[dż], chociaż w mowie spontanicznej zdarza się, że są zastępowane głoskami [s],[z],[c],[dz];

-niekiedy wymawia już głoskę [r], choć może być jeszcze zastępowana głoską [l];

-w swoim słowniku czynnym posiada około 2000 wyrazów.

 

Szósty rok życia dziecka

Prawidłowo rozwijające się dziecko:

-dysponuje wszystkimi częściami mowy, kategoriami oraz rodzajami zdań występującymi w języku polskim;

-używa liczebników głównych i porządkowych, co się wiąże z rozumieniem pojęcia zbioru;

-nazywa pory roku, pory dnia, dni tygodnia i miesiące, pamięta imiona bohaterów książek, stosuje nazwy ogólne, takie jak owoce, warzywa, kwiaty;

-wymyśla wierszyki, bajki, zagadki;

-opowiada trzyelementową historyjkę obrazkową;

-odchodzi od dosłownego rozumienia słów i wyrażeń, zaczyna używać słów i zwrotów o znaczeniu metaforycznym;

-potrafi bawić się słowami, rymować, dostrzega wieloznaczność wyrazów, zauważa niuanse językowe;

-nawiązuje i prowadzi dialog z dorosłym niebędącym członkami rodziny;

-potrafi uzgodnić poglądy, łagodzić spory, wyrażać akceptację, nie przerywać swojemu rozmówcy, czekać;

na swoją kolej w rozmowie;

-wymawia wszystkie głoski języka polskiego;

-posiada bogaty zasób leksykalny, który wynosi około 2500 wyrazów.

WSPIERANIE ROZWOJU DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

 

Wiek przedszkolny to okres w rozwoju dziecka od trzeciego do siódmego roku życia. W tym czasie czynności rozwojowe dziecka ulegają zmianie, wychodzi ono poza rodzinę, poznaje szersze środowisko, zaczyna pełnić nowe role i funkcje społeczne. Przedszkolak uczy się być samodzielny, obserwuje świat zewnętrzny, uczy się myśleć krytycznie  i nawiązywać relacje z innymi. W okresie przedszkolnym zachodzą duże zmiany  w rozwoju fizycznym, psychicznym i społeczno emocjonalnym, które mają ogromny wpływ na rozwój osobowości małego człowieka w późniejszych okresach rozwoju, jak i w dorosłym życiu.

Prezentujemy najważniejsze osiągniecia dziecka wynikające z etapu rozwoju, na którym aktualnie się znajdują.

 

Rozwój umiejętności dziecka w zakresie rozwoju fizycznego

3-LATEK
• sygnalizuje swoje podstawowe potrzeby fizjologiczne,
• samodzielnie korzysta z toalety (spuszcza wodę, myje ręce),
• samodzielnie je posiłki, używając łyżki lub widelca,
• pije z kubka,
• reaguje na proste polecenia,
• reaguje na dźwięk,
• umie zbudować wieżę z klocków,
• umie chodzić na palcach (dwa, trzy metry),
• wskakuje obunóż na stopień,
• schodzi i wchodzi po schodach (może dostawiać nogi), trzymając się poręczy,
• umie rysować formy okrągłe (domykać linie, kształt nie musi być idealny),
• przebiega około 20 metrów bez asekuracji.

4-LATEK
to, co 3-latek, a dodatkowo:
• wykonuje samodzielnie czynności związane z korzystaniem z toalety,
• potrafi posługiwać się sztućcami
• jego ruchy są coraz bardziej skoordynowane i płynne,
• zaczyna łączyć proste ruchy w coraz bardziej złożone, np. bieganie z klaskaniem,
• rysunki są coraz bardziej szczegółowe,
• pojawiają się pierwsze znaki graficzne (litery, cyfry),
• zjeżdża ze zjeżdżalni, huśta się przy pomocy dorosłego,
• umie podskakiwać obunóż,
• chwyta piłkę,
• potrafi kopnąć piłkę,
• umie przenieść wodę w kubku, nie rozlewając jej,
• umie budować wieże składające się  co najmniej z 6 – 7 klocków,
• prawidłowo trzyma kredkę.

5-LATEK
to, co 4-latek, a dodatkowo:
• rozpoznaje kierunki – strona lewa, prawa,
• potrafi posługiwać się nożyczkami,
• prawidłowo trzyma ołówek,
• chodzi po równoważni,
• skacze na jednej nodze, również naprzemiennie,
• potrafi stać na jednej nodze przynajmniej 5 sekund,
• umie skakać na skakance,
• korzysta z urządzeń przeznaczonych dla dzieci, potrafi samodzielnie się huśtać na huśtawce,
• umie rzucać i chwytać piłkę,
• potrafi jeździć na hulajnodze,
• kopie piłkę z rozbiegu,
• ruchy w zakresie motoryki małej są coraz bardziej precyzyjne – koloruje, nie wychodząc za linię,
nawleka koraliki na sznurek.

6-LATEK
to, co 5-latek, a dodatkowo:
• potrafi sznurować buty,
• rozpoznaje stronę lewą i prawą swojego ciała,
• tnie papier po linii prostej, krzywej i łamanej,
• prawidłowo trzyma narzędzia pisarskie i malarskie,
• umie rzucać piłką do celu, wyrzucić piłkę na znaczną odległość (ok. 4 m ),
• sprawnie biega, skacze i się wspina,
• skacze naprzemiennie,
• umie zachować równowagę przez minimum 10 sekund,
• lubi zabawy ruchowe, chętnie eksperymentuje z ruchem,
• umie przejść po linii co najmniej 1 m bez utraty równowagi,
• umie narysować podstawowe figury geometryczne, rysuje postać człowieka,
• planuje rozmieszczenie elementów na kartce.

Rozwój umiejętności dziecka w zakresie rozwoju emocjonalnego

3-LATEK
• przeżywa silnie emocje, nawet jeśli są krótkotrwałe,
• spontanicznie wyraża emocje, nie kontroluje ekspresji emocji,
• bawi się obok innych dzieci, podejmuje próby wspólnej zabawy,
• jest pogodny i zadowolony, kiedy może się bawić i przebywa w miejscu bezpiecznym i przyjaznym,
• podporządkowuje się poleceniom nauczyciela.

4-LATEK
to, co 3-latek, a dodatkowo:
• jest w stanie określić, kiedy się cieszy, a kiedy złości,
• okazuje radość i zadowolenie w sytuacjach, kiedy stwierdza, że coś zostało dobrze zrobione lub zostały spełnione jego oczekiwania,
• przeżywa emocjonalnie bajki, opowiadania – wciela się w bohaterów,
• lubi być chwalony przez dorosłych i być w centrum zainteresowania,
• stara się dostosować do zasad ustalanych przez dorosłych,
• podejmuje próby czekania na swoją kolej,
• odróżnia prawdę od kłamstwa,
• oczekuje od dorosłych, że spełnią to, co obiecali,
• wyraża swoje emocje i uczucia przez śpiew, twórczość plastyczną, konstrukcyjną
i ruchową.

5-LATEK
to, co 4-latek, a dodatkowo:
• nie płacze podczas rozstawania się z rodzicami (opanowuje lęk separacyjny),
• rozróżnia emocje, które powodują jego dobry nastrój, dąży do takich emocji,
• jest pogodny, radosny, ufny – przeważają emocje pozytywne pomagające w otwarciu na świat,
• lubi wiedzieć, że jest szanowany, lubiany przez dzieci, kochany, wciela się w wiele ról, emocjonalnie związanych z byciem najlepszym i najwspanialszym oraz bardzo wyjątkowym ( superman, król, czarodziej),
• rozwija swoją wrażliwość w stosunku do zwierząt, stara się pomagać w opiece nad nimi,
• eksperymentuje ze śpiewem, formami plastycznymi, ruchem, by wyrażać swoje emocje,
• umie nazwać podstawowe emocje.

6-LATEK
to, co 5-latek, a dodatkowo:
• jest otwarty na innych, lubi być pomocny,
• umie określić, jak się czuje,
• rozróżnia emocje przyjemne od nieprzyjemnych,
• interesuje się samopoczuciem innych dzieci, potrafi ocenić nasrój i nastawienie innej osoby do siebie, zabawy i podejmowanych działań,
• stara się unikać nieprzyjemnych emocji, jest czuły na krytykę, nie lubi przyznawać się do winy,
• potrafi nawiązywać przyjaźnie,
• ma przyjaciela, bardzo często tej samej płci.

Rozwój umiejętności dziecka w zakresie rozwoju społecznego

3 – LATEK
• wie, jak ma na imię,
• słucha i wykonuje polecenia,
• przygląda się uważnie zachowaniom dorosłych i innych osób, naśladuje je,
• komunikuje swoje potrzeby związane z zabawą i przebywaniem z innymi osobami,

4-LATEK
to, co 3-latek, a dodatkowo:
• wie, jak się nazywa i jak nazywają się jego bliscy,
• potrafi wskazać, gdzie mieszka,
• potrafi zaprosić do zabawy inne dziecko,
• uczy się przestrzegania zasad obowiązujących w grupie,
• uczy się dzielić z innymi osobami, np. dzieli się zabawką.

5-LATEK
to, co 4-latek, a dodatkowo:
• wie, jak się nazywa i gdzie mieszka,
• potrafi bawić się z innymi dziećmi, zaprasza je do zabawy,
• umie wykazać inicjatywę w zabawie i zaprosić do niej inne dzieci,
• zwraca uwagę na inne dzieci,
• zna słowa: proszę, przepraszam, dziękuję i stara się je stosować w odpowiednich sytuacjach,
• przestrzega kodeksu dobrego postępowania, ustalonego wspólnie z nauczycielem i innymi dziećmi,
• nie poddaje się podczas niepowodzeń,
• komunikuje się niewerbalnie, żeby przekazać coś innym osobom lub zaprosić do wspólej zabawy.

6-LATEK
to, co 5-latek, a dodatkowo:
• zna podstawowe informacje o sobie, wie, że należy je ujawniać tylko określonym osobom,
• wie, że jest Polakiem i mieszka w Polsce, potrafi krótko opowiedziec o swoim kraju,
• lubi przebywać i bawić się z innymi dziećmi, zaprasza innych do zabawy,
• umie opiekować się zwierzęciem, jeśli je ma,
• potrafi okazywać szacunek dorosłym i dzieciom,
• zna zasady zachowania się w różnych miejscach i stosuje się do nich,
• stosuje zwroty grzecznościowe,
• współdziała z innymi, czeka na swoją kolej, umie przegrywać w rywalizacji sportowej lub związanej  z różnymi grami.

Rozwój umiejętności dziecka w zakresie rozwoju poznawczego

3-LATEK
• zna co najmniej 500 słów związanych z codziennymi czynnościami oraz nazwami przedmiotów z otoczenia,
• podąża za uwagą dorosłego,
• codziennie uczy się nowych słów,
• mówi krótkimi, prostymi zdaniami,
• nazywa podstawowe kolory,
• odróżnia elementy takie same i różne,
• potrafi policzyć kilka rzeczy,
• chętnie słucha opowiadań, baśni i bajek,
• charakteryzuje się dużą wyobraźnią – wymyśla zabawy, niewidzialne postacie,
• potrafi powiedzieć, jak się nazywa, i pokazać, ile ma lat,
• rozwiązuje proste problemy,
• rozumie czas teraźniejszy i to, co nastąpi potem (przyszłość).

4-LATEK
to, co 3-latek, a dodatkowo:
• zna około 1500 słów dotyczących najbliższego otoczenia,
• jego mowa jest zrozumiała,
• zadaje dużo pytań dotyczących znaczenia słów oraz otaczającego świata,
• lubi rozmawiać i dyskutować,
• potrafi skoncentrować się na jednej rzeczy co najmniej 7 – 10 minut,
• bawi się w jedną zabawę przynajmniej 10 – 15 minut,
• rozpoznaje około 6–10 kolorów,
• powtarza proste wierszyki i piosenki, może samodzielnie układać piosenki,
• potrafi policzyć minimum do 5,
• rozpoznaje głosy zwierząt, urządzeń elektrycznych,
• grupuje elementy takie same, podobne,
• rozwija rozumienie następstwa czasu (teraz, przedtem, potem).

5-LATEK
to, co 4-latek, a dodatkowo:
• zna co najmniej 2500 słów, interesuje się światem, zadaje wiele pytań i wnioskuje,
• bawi się w zabawy tematyczne, wykorzystując swoją wyobraźnię oraz zapraszając inne dzieci do zabawy i przypisując im role,
• zapamiętuje i wykonuje polecenia,
• opowiada historyjki obrazkowe,
• porównuje dwa obrazki, które różnią się szczegółami,
• dobiera elementy w pary, przeprowadza proste klasyfikacje,
• dodaje i odejmuje w zakresie 10 z wykorzystaniem liczmanów,
• potrafi zastosować liczebniki porządkowe,
• używa w zabawie przedmiotów w znaczeniu symbolicznym,
• rozróżnia litery, potrafi przeczytać swoje imię i inne proste wyrazy,
• umie różnicować dźwięki,
• prawidłowo wymawia wszystkie głoski.

6-LATEK
to, co 5-latek, a dodatkowo:
• zna około 4000–6000 słów,
• mówi płynnie, wyraźnie i wyraziście,
• pamięta wierszyki i piosenki,
• orientuje się w czasie i przestrzeni,
• klasyfikuje i kategoryzuje,
• ma rozwinięte pojęcie liczby, kształtu, wielkości, kierunku, odległości, stosunków czasowych,
• dodaje i odejmuje, korzystając z liczmanów,
• łączy elementy w zbiory,
• rozpoznaje, zapamiętuje i odtwarza dźwięki,
• potrafi rozumować logicznie na miarę swoich możliwości (co nie pasuje, jaki jest kolejny element),
• odróżnia rzeczywistość od świata fikcji, nawet jeśli wykorzystuje jedno i drugie w zabawie.

 

RODZICOM I DZIECIOM na coraz dłuższe , jesienne wieczory polecamy
następujące pozycje książkowe do wspólnego oglądania i czytania.

Dla starszych przedszkolaków:
1. Weronika Kurosz: “Skarby leśnych braci”
2. Paweł Pawlak: “Ignatek szuka przyjaciela”
3. Tomasz Szwed: “Jesień w klinice małych zwierząt w Leśnej Górce”
4. Zuzanna Szelińska, Diana Karpowicz: “Krótka historia Polski”
5. Maria Terlikowska: “Przygody kropli wody”
6. Oscar Brenifier :” Uczucia co to takiego?”

Dla młodszych przedszkolaków proponujemy:
1.Marianna Oklejak: “Cuda wianki. Polski folklor dla najmłodszych”
2.Dorota Gellner: “Deszcz i inne historyjki”
3.Ulf Stork, Charlotte Ramel: “Cynamon i Trusia. Wierszyki o złości i radości”
4.Rotraut Susanne Berner: “Jesień na ulicy Czereśniowej”
5.Danuta Parlak: “O misiu, który szukał przyjaciela”
6.Katarzyna Bujakiewicz: “Drzewo”
7.Małgorzata Flis: “Gwizdek nie chce spać”
8.Eliza Piotrowska: “Bajka o drzewie”

Aby w kreatywny sposób zabić nudę i wspomóc rozwój dziecka zarówno
umysłowy, poprzez rozwiązywanie problemów i zagadek, jak i manualny
polecamy gry planszowe np..
“Kociaki łobuziaki”
“Pędzące żółwie”
“Nogi stonogi”
“Ratuj króliczki” w różnych wersjach; kolory pudełek mają znaczenie
zielone – dla 3+
niebieskie – dla 4+
żółte – dla 5+
czerwone – 6+ najbardziej skomplikowane.
ŻYCZYMY MIŁEJ ZABAWY

 

 

Dziecko obserwuje.

Dziecko słucha.

Dziecko nie zawsze rozumie.

Pomóżmy mu.

W związku z obecną sytuacją za naszą wschodnią granicą polecamy Państwu artykuł do przeczytania.

Jak wspierać i (czy) rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie? – Dziecięca psychologia (dzieciecapsychologia.pl)